Sovereignty Vs Greater autonomy
Thupi: Amah ah tuh bangkim siam ahi a, van a omte, lei a omte toh, muhtheihte, muhtheihlouhte toh, laltutphahte leng, thuneihnate leng; bangkim amah siam ahi, amah a ding mah a siam ahi. Kolossa-te 1:16
Sovereignty Vs Greater autonomy
Kum khat phial a khawl nung un tu’n India sorkar toh NSCN-IM in kihou hon sawm nawn uhi. NSCN-IM chairman Isak Chisi Swu leh general secretary Thuingaleng Muivah leng Dutch khopi Amsterdam apat kal masa Kiginni in New Delhi hong tungta ua, alehlam ah, India in leng a sik-le-tang a pang di’n Petroleum Secretary lui R.S. Pandey guang hi. I theihchiatsa bang un, India toh NSCN-IM ahihleh kum 10 val bang ana kihouta ahi ua, hilehleng, India in a piak theihlouh/utlouh ding zalenna NSCN-IM in a ngiat tinten ziak in ma sawn taktak theilou uhi. Tulai khovel in ‘conflict resolution’ a dia a thansak mahmah ahihleh ‘dialogue’ ahi a, thu-le-la buai a om chiang a a kisaipihte tukhawm a genkhawm ding, thagum zanglou a kithukimna tungtawn a buaina sukveng ding chih ahih ziak a kihou bel a hipeuhmah uhi. Hilehleng, a taktak gam ah bel a thu a kinget thoh ziak a zalenna piak a om, a om lam theih hikhollou a, a deihte’n thauvui-thautang toh sisan-naisan tamtak seng a a leikhiak uh a hizaw hi.
India in leng, “Nagate’n zalenna hon hah ngetlua ahihkeileh sawt hon ngenlawta ua piak mai di ahi” chi ngeilou ding ahi. NSCN-IM toh hiamkham thukhun a neih uh leng Nagate luahna bial teng a zat di’n kithukim mahle uh zukkik ua, Nagaland state sung chauh huapsak uhi. ‘Prime Ministerial level’ a kihou ding chi’a kithukimna a neihsa nangawn uh leng tuma deuh apat Union Home Ministry nuai ah heikhiak sawm teitei uhi. NSCN-IM a utlouh bilbel ziak in a khonung in PMO apat chialna bawl thak mahle uh a tung in bel tutung a kihouna ding leng Union Home Ministry apat chialna a khak uh ahi. Nagate tenna bial teng vaihawmna khat nuai a gawmkhawm ding, ‘Greater Nagaland’ nangawn leng Manipur, Assam leh Arunachal Pradesh in naktak in nial uhi. India in leng, ‘Manipur/Assam/Arunachal Pradesh a kekzak kei ding’ chi zel ahihna ah, leh, Union Home Secretary GK Pillai mahmah in leng zan zek a Manipur leh Nagaland a hong veh lai a a thugenna ah, zalenna leh Naga integration pen hitheilou ding tangchih ahihna ah, India in a piak ngam tan tuh chiang huntawk mahmahta hi. India in tuma in NSCN-IM kiang ah ‘proposal’ pelut a, huai in bangbang thu tuun hiam chih theih hikei mahleh tulel a Nagaland state pen tua sang a thuneihna sangzaw piak ding tah tuh a hipeuhmah hi.
Alehlam ah, NSCN-IM in leng hichibang a India in a peidan, zalenna gentaklouh Greater Nagaland nangawn piak sawmlou ahihdan haih peuhmahlou ding uhi. Hilehleng, India toh kihou dia hong kuan NSCN-IM heutute’n Greater Nagaland lamlam leng genkhalou in, zalenna mah chi tinten thouthou in nungtolh hetlou zel uhi. Union Home Ministry in proposal a piaklut leng nawlkhin in ‘counter-proposal’ lehbawl hi. Tutung in leng India in proposal thak khat tah sawm nawn a, huai a ‘economic autonomy’ tel ding ahihdan leng govt. official khat in gen hi. Hilehleng, proposal a kipiakma un leng kihouna a tel dia kuan NSCN-IM heutulian khat VS Atem in ‘economic autonomy’ pen a nget uh hilou ahihdan gen in lungkimlou ding a ahihdan uh langsak ngal hi. Kum 10 val tham a kihou nung ua kithukimna a neihtheihlouh uh NSCN-IM heutute’n chihtakna a taksap ziak hi’n India ngoh hi. Hilehleng, zalenna taktak tuh a thu a kigen a kingetkhiak mai theih hilou ahihdan, a taktak gam a bel thautang-thauvui leh sisan-naisan tamtak mah a leikhiak thoh ngai thouthou ding ahihdan haih ding un a gintakhuaikei hi. Haihlou ding hinapi, a phattuamna ding khat leng omlou, “na chitak kei a ahi” chi’a India a ngohsuk-ngohtou pen, , zalenna nget pen nungtolh tuankei mahleh, chimohsimta ahihdan a kilatna a hizaw diam chihsim in a om hi.
UNO ahihkeileh khovel a gamdang tuamtuamte pauhualna khong a kigen zenpeuh sekna a, gamdangte innsung thu ah India a kigolh ngeikei a, gamdangte leng India innsung thu ah hong kigolhlou ding uh ahi. A hong kigolhna ding uh lampi omsun, ‘humanitarian aid’ leng hiamkham thukhun a om sung teng pianglou ding ahi. Phualpi sorkar i et leh, Congress leh BJP hi’n party dangdangte hitaleh, Nagate zalenna piak taktak lunglut ding hi zenzen le uh leng tulai ‘coalition government’ khang ahihna ah thupukna liantak la di’n a hat zoukei hi. Coalition government in chikmah chiang in Nagate ziak in voter tamzawte a sukhase kei ding hi. Zalenna gentaklouh Greater Nagaland pe ngam ding phualpi ah sorkar piang maimailou ding ahihna ah, India toh NSCN-IM kihou nilouh le uh leng midang kuamah sukhalou ding, tua Nagaland state pen thuneihna sangzaw piak ding tan kan ah thu a ke di’n a gintakhuaikei hi.
Editorial, The Lamka Post | March 03, 2010























Leave your response!
You must be logged in to post a comment.